Семей ядролық сынақ полигонынан зардап шеккен ардагерлерге арналған ескерткіш-белгі
Семей ядролық сынақ полигонынан зардап шеккен ардагерлерге арналған ескерткіш-белгі

Семей ядролық сынақ полигоны — ХХ ғасырдағы Қазақстан тарихындағы ең ауыр қасіреттердің бірімен байланысты тарихи кеңістік. Кеңес Одағы кезеңінде Қазақстан аумағында ядролық қаруларды сынау мақсатында арнайы полигон құрылып, 1949 жылдан бастап онда әуе, жерүсті және жерасты ядролық жарылыстары жүргізілді. Бұл сынақтар адам денсаулығына, табиғи ортаға және бірнеше ұрпақтың тағдырына ауыр зардап әкелді.

Семей полигонында 1949–1991 жылдар аралығында көптеген қазақстандықтар, соның ішінде ақтөбелік азаматтар да әскери борышын өтеді. Ашық деректер бойынша, осы жылдары 11 мыңнан астам ақтөбелік азамат Семей ядролық полигоны аумағында қызметтік міндет атқарған. Кейін олардың бір бөлігі денсаулығынан айырылып, радиациялық әсердің зардабын тартты.

Бұл ескерткіш-белгі сол азаматтардың тағдырына тағзым ету, ядролық сынақтардың адамзатқа тигізген зардабын ұмытпау және бейбіт өмірдің қадірін ұрпақ санасына сіңіру мақсатында орнатылған.

Ескерткіштің сипаттамасы: Ескерткіш-белгі қара гранит тастан жасалып, киіз үй пішініндегі композициялық шешіммен орындалған. Киіз үй бейнесі қазақ халқының ұлттық дүниетанымын, туған жерге деген құрметін және бейбіт өмірге ұмтылысын білдіреді.

Ескерткіштің оң жағында бесбұрышты жұлдыз және «1949–1991» жылдары көрсетілген. Бұл мерзім Семей ядролық сынақ полигоны тарихындағы қасіретті кезеңді еске салады. Сол жағында: «СЕМЕЙ ЯДРОЛЫҚ СЫНАҚ ПОЛИГОНЫНДА ЗАРДАП ШЕККЕН АҚТӨБЕЛІК АРДАГЕРЛЕРГЕ ҚҰРМЕТ ПЕН ТАҒЗЫМ» деген жазу берілген.

Ескерткіштің табанымен есептегендегі жалпы биіктігі — 3,87 метр. Табанының өлшемі — 3,9 х 5,1 метр, биіктігі — 0,30 метр. Тұғырдың өлшемі — 0,47 х 0,30 метр, биіктігі — 0,80 метр.

Ескерткіштің дизайны мен архитектуралық шешімін Бақтыгерей Жапар жүзеге асырған. Құрылысына «Парыз» қоғамдық қоры қаржы бөлген.

Семей ядролық сынақ полигонынан зардап шеккен ақтөбелік ардагерлерге арналған ескерткіш-белгі 2020 жылғы 17 қарашада Ақтөбе қаласында салтанатты түрде ашылды.

  • Бейбітшілік даңғылы мен Маресьев көшесі
Построить маршрут Семей ядролық сынақ полигонынан зардап шеккен ардагерлерге арналған ескерткіш-белгі
Тағы қараңыз