Абай Құнанбайұлы — қазақ халқының ұлы ақыны, ойшылы, ағартушысы, композиторы, аудармашысы және қазақ жазба әдебиетінің негізін қалаған тарихи тұлға. Ол 1845 жылы қазіргі Абай облысы, Абай ауданы, Шыңғыстау өңіріндегі Қасқабұлақ жерінде дүниеге келген. Шын есімі — Ибраһим, ал «Абай» есімі халық жадында даналықтың, парасаттың және рухани тереңдіктің символына айналды.
Ескерткіштің сипаттамасы: Абай Құнанбайұлына арналған ескерткіш 2020 жылы ұлы ақынның 175 жылдық мерейтойына орай Ақтөбе қаласында орнатылды. Монумент Абай даңғылы мен Есет батыр көшесінің қиылысында, қала тұрғындары мен қонақтары жиі жүретін көрнекті қоғамдық кеңістікте орналасқан.
Ескерткіш қоладан жасалған. Абай кең шапан киіп, қолына кітап ұстаған қалпында бейнеленген. Қолындағы кітап — білімнің, руханияттың, ой мен парасаттың символы. Бұл көркемдік деталь ақынның ағартушылық мұратын, ғылым мен білімге шақырған өсиетін айқын көрсетеді.
Мүсін биіктігі 2,4 метр болатын тұғырға орнатылған, ал Абай мүсінінің биіктігі — 3,8 метр. Ескерткіштің жалпы биіктігі 6,2 метрді құрайды. Тұғыр екі деңгейлі төртбұрышты, екі сатылы стилобатқа негізделген. Мұндай архитектуралық шешім монументке салтанатты сипат беріп, Абай тұлғасының биіктігін кеңістікте көркем түрде айқындайды.
Абай Құнанбайұлының ескерткіші Ақтөбе қаласында 2020 жылғы 27 қазанда салтанатты түрде ашылды. Бұл шара ұлы ақынның 175 жылдық мерейтойы аясында ұйымдастырылып, Ақтөбе өңіріндегі маңызды мәдени оқиғалардың бірі болды.
Ескерткіштің авторлары — Қазақстан Республикасының мәдениет қайраткері, белгілі мүсінші Тоқтар Ермеков және Ақтөбе қаласындағы бірқатар монументтік нысандардың авторы ретінде танылған мүсінші Жеңіс Жұбанқосов.